🔸 Արտաքին ուժերը չեն ստեղծում հակամարտություններ, այլ միայն շահարկում են արդեն գոյություն ունեցող օբյեկտիվ խնդիրները։ 🔸 Տարածված թեզը, թե հայերն ու թուրքերը խաղաղ են ապրել մինչև արտաքին ուժերի միջամտությունը, կեղծիք է։ 🔸 Մի արտաքին պատմական մոդելը՝ ռուսականը, մյուսով՝ թուրքականով փոխարինելը ոչ թե անկախացում է, այլ նույն կախվածության շարունակություն։ 🔸 Իրական անկախությունը ոչ թե օտար պատմական մոդելների միջև ընտրությունն է, այլ սեփական՝ հայկական գիտակցության կառուցումը։ 🔸 Այսօր որպես նորություն ներկայացվող թեզը, թե բոլոր խնդիրները դրսի ուժերի գործն են, իրականում հին սովետական-թուրքական քարոզչական գործիք է։